سه رهاورد برای اندیشه‌ی سیاسی شیعه

از مهم‌ترین تجارب مسلمانان، خصوصاً شیعیان، ایجاد حکومت اسلامی در ایران بر پایه‌ی اندیشه‌ی ولایت فقیه است. تئوری ولایت فقیه آموزه‌های جدیدی را در منظومه‌ی فکری‌سیاسی شیعه مطرح و احیا نمود. در این نوشتار تلاش می‌شود تا به برخی از این آموزه‌ها پرداخته شود و آثار و نتایج آن مورد بررسی قرار گیرد.

در اندیشه و عمل تئوری‌پردازان شیعه، خصوصاً امام خمینی، بنیان‌گذار انقلاب اسلامی، حکومت اسلامی بر قانون اسلام و حکومت احکام اسلام مبتنی است. لذا آنچه در اندیشه‌ی حامیان حکومت اسلامی در دوران بعد از انقلاب اسلامی محوریت دارد، حاکم ساختن قانون و احکام اسلامی بوده و هست؛ به نحوی که همواره کوشیده شده تا این موضوع در همه‌ی شئون قانون اساسی و قوانین موضوعه، اُس و اساس قرار گرفته و گیرد.

 

ادامه نوشته

نظام مشروطه شیعه

شيعه و نظام سياسى مشروطه
به نظر مى رسد كه شيعيان بعد از انتهاى عصر نصوص (حضور ائمه(عليهم السلام)) و آغاز غيبت كبرا در وضعيت استثنايى و مشكلى قرار داشتند و براى گذر از اين بحران, البته نظريه ها و تحليل هاى مختلفى آفريدند.
به طور كلى, درباره ماهيت زندگى سياسى شيعه در دوره غيبت, دو رهيافت اساسى ظاهر شد و هر يك از اين دو رهيافت نيز در روند تكامل خود, نظريه ها و راهبردهاى گوناگونى را تدارك كردند. انديشمندان شيعه, به لحاظ دو مبناى ((ضرورت نظم سياسى)) و يا ((وجوب تقيه)) دو ديدگاه متفاوت را درباره زندگى در عصر غيبت بسط داده اند:
1 ـ برخى متفكران عقيده دارند كه اصولا زمان غيبت ((زمانه تقيه)) است, بنابر اين حتى در جايى كه ((تقيه موردى)) وجود ندارد, به لحاظ ((تقيه زمانيه)) لازم است از هر گونه تلاش در تإسيس نظام سياسى و اجراى احكام اجتماعى اسلام پرهيز شود,18 چون لازمه اش غصب منصب ائمه(عليهم السلام) است.19
2 ـ بر خلاف نظريه ((تقيه زمانيه)), بعضى ديگر از انديشمندان شيعه, با تكيه بر ضرورت استمرار زندگى عمومى و نظم سياسى شيعيان در دوره غيبت, در جست و جوى نظام هاى هر چند لزوما ناقص, اما مشروع بودند كه به هر حال جايگزين امامت معصوم(ع) در شرايط غيبت باشند.

ادامه نوشته

نظام سلطنتی شیعه

ذر مقاله نظام سیاسی به اشکال نظام سیاسی اشاره شد یکی از اشکال نظام سیاسی شیعه نظام سلطنتی است که هر چند کم ومتنوع در طرفدارانی دارد اما قابل بررسی است .

ذر مقاله نظام سیاسی به اشکال نظام سیاسی اشاره شد یکی از اشکال نظام سیاسی شیعه نظام سلطنتی است که هر چند کم ومتنوع در طرفدارانی دارد اما قابل بررسی است .

شاید اوج شکل گیری این نظریه در میان علمای شیعه وبعد از پشت سر گذاشتن  دوران تقیه و وارد شدن به دوره تازه ای با رسمیت مذهب شیعه در ایران باشد زمانی که شکل حکومتی در ایران دست خاندان صفوی شد و در این راه علما مواضع ذمتفاوتی نسبت به آن گرفتند عده ای راه همراهی را پیش گرفتند و عده ای راه گوشه نشینی .

استقرار دولت شیعی صفوی مجالی را برای متفکران شیعه در جهت بالندگی اجتماعی وسیاسی فراهم آورد تا مقوله رابطه دین و دولت نه فقط دین و سیاست به صورت مشخص تری از دور ه های پیشین مورد توجه قرار گیرد . پیدایش دولت صفوی به عنوان نخستین حکومت تمام عیار ومستقل شیعی، چالشی جدید  رال درمیان دانشوران شیعه شکل داد . از س.یی تاریخ شیعه به یکی از آرمان های اساسی خویش یعنی یک قلم رو ودولت واحد شیعی دست یافته بود، ولی از سوی دیگر  مساله مشروعیت این حکومت،به صورت جدی مطرح بود چرا که حقانیت یک حکومت شیعی در گروه معصوم ان بود.(1) 

 

ادامه نوشته

نظام سياسي شيعه

در اين مقاله بر مروري گذرا بر اصول نظام سياسي شيعه و تقكرات پيرامون پرداخته و در بحث ولايت و غيبت در آينده بيشتر پرداخته مي شود .

مقدمه

نظام سياسي شيعه برگرفته از قرآن ، سنت ، احاديث و روايات است . كه از اشكال حكومتي آن مي توان به حكومت حضرت علي (ع) وپيامبر ودر امتداد آن به انقلاب اسلامي اشاره كرد . نظام سياسي شيعه در طول تاريخ همواره دچار مسائل گوناگوني شده يك بار دچار غصب شده وعده اي قدزت طلب به زور حكومت را تصاحب كردن ، بارديگر آن قدر فشار وظلم جامعه را فرگرفته كه اين قضيه مسكوت مانده .در اين مقاله نگاهي نظري به شيعه ، اصول نظام سياسي وپايه هاي ارزشي آن خواهيم داشت.

 تقريبا تمام نظريه هاي در مورد نظام سياسي شيعه از حكومت پيامبر(ص) و حضرت علي (ع) آغاز شد  آن جايي كه علي از جانب پرودگار به عنوان امام جامعه اسلامي انتخاب شد اما عده اي از نا اهلان  قدرت طلب حكومت را به بهانه ي جواني او به چپاول بردند بعدها نيز امام حسن(ع) و امام حسين (ع)تلاش كردند تا حكومت را از دست مدعيان ناحق بگيرند اما نشد سايرائمه نيز در اين راه تلاشهايي نمودند اما ظلم وجور آن فدر زياد بود كه نتوانستند حكومت را به مسير اصلي بر گردانند اما سوال اين است مگر در اسلام معيار حكومت كردن وحاكم چيست بر چه اساسي شخص مي تواند بر جامعه حكومت كند اين سواليست كه بايد در پاسخ به آن به سراغ پايه ها واصول نظام سياسي شيعه رفت.

ادامه مطلب...

ادامه نوشته

اندیشه سیاسی استاد شهید مطهری

       

           

 

استاد شهید مطهری از عالمان سرآمد معاصر است كه از برجستگیهای ایشان توجه عمیق و فنی به مسائل متنوع اجتماعی زمان خویش است . شایسته است دقایق آرای ایشان كه برای محققان در زمان ما بسیار كارساز و آموزنده است به نحو مطلوب عرضه گردد .

 

1-2 سیری در زندگانی استاد مطهری  : ^:

اندیشه سیاسی استاد شهید مطهری  

حیات اجتماعی استاد مطهری (ره) از تولد تا شهادت را می توان از جهات مختلف و در ابعاد متفاوت مورد بررسی و تحلیل قرار دارد ، زیرا از یك طرف استاد مطهری خود در یكی از حساس ترین دوران حیات فكری كشورهای اسلامی دیده به جهان گشود و از همان ابتدای جوانی در معرض طوفانهای سهمگین اندیشه های الحادی قرار گرفت و از طرف دیگر زندگی ایشان همواره توأم با شرف و معنویت ، تعقل و تدبر و اندیشه و عرفان الهی بوده است و با بررسی تمام لحظات پر بار حیات استاد ، می توان به ثمرات ارزنده ای دست یافت

ادامه مطلب...

 

ادامه نوشته

آیا از نظر امام خمینی (ره) و علامه مصباح یزدی، تفاوتی در ماهیت و نظریه "جمهوری اسلامی" وجود دارد؟

طی 34 سال اخیر، همواره یکی از موضوعات مورد بحث و پرچالش نظریه‌پردازان دینی و غیردینی بوده است. موضوعی که پس از پیروزی انقلاب تا به امروز، به علت شرایط متفاوت هر دوره با دوره قبل و مابعد خود، به میزان خاصی در کانون توجه قرار گرفته است.

اما شاید نخستین دوره‌ای که این بحث به صورت گسترده مورد توجه صاحب‌نظران و به تبع آن نیز جامعه قرار گرفت، نخستین روزهای پس از پیروزی انقلاب بود؛ دوره ای که هم اکنون جامعه ایرانی خود را در 30 سالگی آن می‌بیند و صفحات تاریخ از آن به‌عنوان 12 فروردین 1358 یاد می‌کنند.

پس از بازه زمانی مذکور، شاید برهه بعدی که به صورت گسترده این موضوع مورد بحث قرار گرفت، مربوط به سال‌های پس از دوم خرداد 76 باشد. دوره‌ای که از جهاتی چندان هم بی‌تفاوت با روزهای اول انقلاب نبود و این بار هم بسیاری از کسانی که در بهار انقلاب از آنان به عنوان "لیبرال‌ها" یاد می‌شد، به کمک نسل جدید از روزنامه‌نگاران پرورش یافته در دوره‌ی اصلاحات، سعی در تزریق تفکر خود به جامعه داشتند؛ تفکری که البته از عمق کافی برخوردار نبود و همین مسئله منجر شد تا بازخوانی آرا و اندیشه‌های بنیانگذار انقلاب توسط اندیشمند فرزانه علامه مصباح یزدی(1) در آن برهه، تنها با پرخاش این طیف مواجه شود؛ در این نوشتار سعی بر آن است تا به صورت خلاصه، مروری بر آرای آیت‌الله محمد تقی مصباح یزدی و میزان تطابق آن با آرای امام خمینی(ره) پیرامون برخی وجوه "جمهوری اسلامی" و "مردم سالاری دینی" به ساده‌ترین زبان صورت گیرد:

ادامه نوشته

بررسي حكومت نبوي وعلوي

ريشه نظام سياسي شيعه  ابتدا نشات گرفته از حكومت صدر اسلام توسط پيامبر اكرم(ص) شيوه زمامداري ايشان وسپس به حادثه غدير وتعيين امام علي(ع) به سرپرستي جامعه از سوي خداوند  است البته اين قضيه پس از رحلت پيامبراكرم (ص) به ناحق از اميرالمومنان سلب شد اما حضرت علي (ع) بعداز سالها خانه نشيني به حق حكومت خود رسيد اين ها نمونه اي كامل براي نظام سياسي شيعه در آينده است اما در دوره غيبت امام زمان (عج) فقه سياسي شييعه به تبع از آيات و روايات وبا نظريه وجوب تشكيل حكومت وتاسي از حكومت پيامبر وجانشين برحقش شكل گرفت در اين مقاله ابتدا  مختصربه نظام سياسي در زمان پيامبر وحضرت علي (ع) و سبك شناسي برخورد ائمه با حكومت مي پردازيم سپس به سير تاريخي حكومت از ديدگاه شيعه مي پردازيم

ادامه مطلب...

ادامه نوشته

نظام سياسي اهل سنت

تشكيل حكومت اسلامي واستقرار دولت نقطه مشترك ميان نظام اهل سنت وشيعه مي باشد.اما در انتخاب حاكم ،ماهيت شكل گيري، شيوه وشكل دولت با هم تفاوت دارد در اين مقاله به ماهيت اين نظام تفاوت نظام سياسي اهل سنت با شيعه  وپايه هاي ارزشي نظام سياسي اهل سنت مي پردازيم

نظام سياسي اهل سنت برخلاف نظام سياسي شيعه بيش از آنكه ريشه در احاديث وروايات داشته باشد ريشه درحادثه سقيفه (1)دارد.در ماجر اي سقيفه عده اي از ماجرين وانصار جمع شده و جناب ابوبكر را به خلافت انتخاب كردند سپس ابوبكرعمر ربه جانشيني منصوب وسپس شورايي با رياست عبدالرحمن بن عوف عثمان را انتخاب كرد بعدها نظريه انتخاب خليفه از اين وقايع ناشي شد.

اصول نظام سیاسی اهل سنت

1-اجماع

 نظریه‌های سیاسی اهل سنت بر پایه ي فقدان هرگونه نصی از سوی پیامبر(ص) در مورد نظام سیاسی پس از خود مي‌‌باشد به همین منظور اندیشمندان اهل سنت در این‌باره به اجماع صحابه استناد کرده‌اند و آن را مهمترین مستند برای مشروعیت نظام سیاسی خود به ویژه در مورد خلفای راشدین مي‌‌دانند(2)

منابع اجماع در انديشه اهل سنت شامل :

1-1 احاديث وروايات:لا تجتمع امتي علي الخطلا- لا تجتمع امتي علي الضلاله – يدالله مع الجماعع

1-2اجماع در سقيفه : ابن خلدون در مورد اين موضوع مي نويسد : صحابه بعد از رحلت ان حضرت با ابوبكر بيعت نموده در امور خود تسليم نظر او شدند(3)

ادامه مطلب...

ادامه نوشته

عوامل تهديد امنيت ملي و آسيب شناسي سياسي نظام اسلام

امنيت ملي در نگاه مديران و رهبران كشورهاي مختلف جهان با توجه به دين، مذهب، و سيستم حكومتي هر يك از آنها تفاوتهايي با هم دارد. به عبارت ديگر شايد بتوان گفت، براي مطالعه‌ي ابعاد مختلف امنيت ملي متناسب با ساختار سياسي و نظام هاي فكري‌-‌ ‌فرهنگي حاكم بر كشورها راه‌ها و روشهاي بسياري وجود دارد.

در نظام جمهوري اسلامي، اين نگاه بر اساس كنش گفتاري حضرت امام(رحمة الله عليه) عبارتست از"دولت اسلامي" و به طور جزئي تر و به ترتيب "اسلام مكتبي"، "ولايت فقيه" و "مردم" كه سه عامل بسيار مهم در اين بحث و مرجع امنيت ملي مي‌باشند.

 

ادامه مطلب...

ادامه نوشته

تشكيل حكومت از ديدگاه اسلام

 در تعريف واژه حكومت تعاريف زيادي آمده ،عده اي حكومت راحضور اقتداری است حاکم بر جامعه انسانی که نظام خاصی آن اقتدار را عرضه می کند (1)تعريف كرده و عده اي ديگر حکومت رامجموعه نهادهای فرمانروا،وظایف و اختیارات هر کدام از آنها و روابطی که میان اندامهای حکومتی موجود است تعريف كرده اند.(2) تعريف سوم نيز حكومت رااين گونه تعريف مي كند:عبارت است از مديريت و تولى امر يك جامعه. از اين ترسيم اجمالى، روشن مي‏شود كه حكومت تحت تأثير و به تبع زندگى اجتماعى انسان و وجود جامعه معنا پيدا مي‏كند.(3)

دولت نيز در ارتباط با حكومت اين گونه تعريف مي شود: دولت نهاديست مرتبط با حكومت كه به عنوان قوه مجريه آن كه وظيفه اجراي حاكميت عملي واجراي اهداف حكومت را به وسيله سازمان ونهادهاي حكومتي دارد.

لزوم تشكيل حكومت در جوامع

1- جلوگيري از هرج ومرج

2-حفظ رفاه جامعه

3- برقراري نظم وانضباط

4- تامين اهداف جوامع

5-تقابل با انديشه هاي منفي

ادامه نوشته